Omdat dit soort taboes alleen blijven bestaan zolang we ze stil laten.

Gisteren besloten mijn vriendin en ik er last minute op uit te gaan.Het was een prachtig evenement, speciaal en alleen voor vrouwen. Ik keek mijn ogen uit: zoveel vrouwen bij elkaar, allemaal op hun eigen manier prachtig. Het voelde bijzonder om te zien hoe velen bewust tijd voor zichzelf hadden genomen. Even geen rollen, geen verplichtingen. Nauwelijks kleine kinderen in zicht. Alleen vrouwen die zichzelf dit moment gunden.

Tussen al die vrouwen kwamen wij binnen.

Twee vriendinnen, twee moeders, met volle hoofden en dezelfde behoefte om even te ademen. Niet omdat het moest, maar omdat we het nodig hadden. Zo’n moment dat je jezelf gunt — even niets hoeven, even gewoon jezelf zijn, terwijl het leven meestal doordendert.

We liepen verder de ruimte in met dat lichte gevoel van: dit hadden we nodig. Maar vrijwel meteen volgde ook die bekende reality check. Niet groots of schreeuwerig, maar subtiel. Blikken die iets lijken te willen zeggen. Binnen de Yugo-cultuur, en zeker ook binnen de Bosnische context, worden er bewust of onbewust meningen gevormd over vrouwen door vrouwen. Over hoe je eruitziet, hoe je binnenkomt, hoe zichtbaar je durft te zijn. Soms nieuwsgierig, soms ongemakkelijk, en soms gewoon echt hard en niet genuanceerd.

Ik droeg een slangenpanter broek met wijde pijpen, een beige blazer en een knalgroene grote clutch. En ja — mijn giga bril. Gewoon hoe ik ben. Ik liep langs verschillende tafels. Die blikken ken ik. Niet omdat ik probeer af te wijken of ergens tegenin ga, maar juist omdat ik niet probeer te veranderen. Dit is wie ik ben. En ja, misschien ben ik anders dan de rest — maar daar ga ik niet tegenin. Ik blijf gewoon lekker mezelf.

Tot het geen blik meer was.

Ik was de enige die op dat moment langs de tafels liep. Precies toen ik langs die ene tafel kwam, zei iemand het hardop. Niet in mijn gezicht, maar bewust luid genoeg om gehoord te worden. Er was geen misverstand mogelijk; het ging over mij.

“Ova se obukla ko ciganka.” Over hoe ik eruitzag. Over hoe ik zo durfde binnen te komen.

Die woorden bleven nog even hangen.Het is een manier om te zeggen: doe normaal, doe rustig, val niet zo op. En bijna nooit recht in je gezicht. Het gebeurt halflachend, net achter je rug om, of net hard genoeg zodat je het hoort. Zoals nu in dit geval bij mij. 

Misschien is dat ook waarom dit benoemd moet worden. Omdat dit soort taboes alleen blijven bestaan zolang we ze stil laten. Omdat het idee dat vrouwen elkaar zo blijven misplaatsen, zelfs nu nog, me bezighoudt. Het raakte me niet persoonlijk, maar ik vond het wel heftig om te beseffen dat dit anno 2026 nog steeds zo gaat.

En zelfs áls het recht in mijn gezicht was gezegd, blijft dezelfde vraag overeind: wie ben jij om überhaupt die positie in te nemen? Wie geeft iemand het recht om te oordelen over het uiterlijk van een ander? Hard, luid of zacht — het blijft vreemd. Alsof je zomaar mag bepalen wat normaal is en wat niet. Alsof jouw blik maatgevend zou zijn. Sidenote; al had ze het in me gezicht gezegd dan ik volmoldig ook geantwoord dat ik dat ben met een glimlach, want sorry wie ben jij?

Die gedachte bleef nog even hangen. Niet boos, meer verbaasd. Omdat misschien juist dát het meest opvallende is van alles: dat iemand denkt dat hij of zij die rol mag aannemen.

En misschien ging het niet alleen over mijn kleding, maar over alles wat ik meebreng zonder iets te zeggen. Soms ben je niet alleen een vrouw in een ruimte, maar ook een spiegel. Of een scheidslijn. Tussen wat vertrouwd voelt en wat schuurt. Tussen oude beelden en nieuwe vormen.

Wat ik ook zie is dat deze groep vrouwen, lijken te denken dat ze dan het recht hebben om alles te zeggen wat in hen opkomt. Voor mij is dat inmiddels te dragen. Ik heb in de loop der jaren een dikke megaskin opgebouwd; dat moest ook wel. Maar ik realiseer me hoe anders dit kan voelen als je die megaskin (nog) niet hebt. Hoe zo’n opmerking je onzeker kan maken. Hoe je jezelf ineens kleiner gaat maken, terwijl dat nergens voor nodig is. Van super trots naar heel klein kan gaan in een seconde. Dat is toch niet oke?

En ja, ik blijf lachend en met trots lopen, rechtop, lekker mezelf en in mijn eigen outfit. Maar toch voel ik ook zachtheid. Omdat ik mezelf niet hoef te verharden om te blijven staan. Zachtheid, omdat ik weet dat niet iedereen dit zomaar van zich af kan laten glijden.

Wat er bij mij gebeurt bij zulke commentaren, is eigenlijk heel simpel: ik word niet kleiner, ik word méér mezelf. De rest van de avond sta ik samen met mijn vriendin midden in de ruimte te dansen. Omdat het lijf het overneemt. En ja, misschien ook omdat ik van nature weinig geef om wat anderen vinden. Maar eerlijk is eerlijk, ook uit verzet voor andere vrouwen die dat niet durven, tegen taboes. Tegen het idee dat je jezelf moet inhouden om erbij te horen.

Ik geloof namelijk echt dat je jezelf klein houdt als je voortdurend rekening blijft houden met wat anderen denken. Dat je dan tegen jezelf aanloopt in plaats van vooruit. Dus ik beweeg. Ik dans. Ik neem ruimte in. Niet om iets te bewijzen, maar om te laten zien dat je vooral lekker jezelf mag zijn.

Ik genoot volop van de avond. Van de muziek, van het moment, van het besef dat niemand mij kan afpakken wat ik mezelf gun. En misschien is dat ook vrijheid: niet de afwezigheid van oordeel, maar de keuze om te blijven leven, bewegen en voelen op mijn manier ondanks alles.

Terwijl ik dit nu typ, vraag ik me oprecht af: speelt dit alleen binnen de Bosnische cultuur, of breder binnen de Yugo-cultuur? Of herkennen vrouwen uit andere culturen dit ook? Dat onderlinge kijken, dat oordelen — soms hard en zonder nuance — maar vooral het geven van een ongezouten mening. En dan niet eens in je gezicht, maar net hard genoeg dat je het hoort en precies weet dat het over jou gaat. 

Ik ben daar echt benieuwd naar. Herken jij dit? Heb je dit zelf eens meegemaakt? En hoe ga jij ermee om op zo’n moment? Word je stiller, ga je juist weg, of word je — net als ik — alleen maar meer jezelf? Als je tips of trucs hebt, of gewoon je ervaring wilt delen: reageer vooral hieronder. Want als er iets is waar ik in geloof, dan is het dit: wij vrouwen kunnen elkaar ondersteunen. Door te delen, door te luisteren, en door ruimte te maken voor elkaars verschillen.

liefst,

A🩷